Stan na 16 listopada 2026. Podstawa: ustawa o efektywności energetycznej (tekst jednolity, Dz. U. z 2025 r. poz. 711) oraz projekt UC77 w wersji z 23 października 2026 r. (tekst, uzasadnienie, status w Rządowym Centrum Legislacji). Przepisy mogą się zmienić, więc przed działaniem sprawdź je w źródłach na końcu strony.
Duże firmy w Polsce muszą dziś co cztery lata zlecić audyt energetyczny przedsiębiorstwa. Rząd przygotowuje ustawę, która zmieniłaby te zasady. Obowiązek mógłby objąć także mniejsze firmy, jeśli zużywają dużo energii, a największe musiałyby wdrożyć system zarządzania energią. Na tej stronie osobno opisujemy to, co obowiązuje, i to, co jest tylko projektem.
UC77 jest na razie projektem. Wersja z 23 października 2026 r. nie została uchwalona i wymaga jeszcze prac rządu, Sejmu i Senatu. Liczby i terminy z projektu mogą się zmienić.
Co obowiązuje dziś
| Temat | Obecne przepisy (art. 36-38, 40 ustawy) |
|---|---|
| Kogo dotyczy | przedsiębiorcy z wyjątkiem mikro, małych i średnich |
| Co trzeba | audyt energetyczny przedsiębiorstwa co 4 lata (przeprowadzić lub zlecić) |
| Wyjątek | firma ma system zarządzania energią (norma o takich systemach) albo system EMAS i w jego ramach przeprowadzono audyt energetyczny przedsiębiorstwa |
| Kto robi audyt | podmiot niezależny od firmy z wiedzą i doświadczeniem albo ekspert firmy, który nie jest bezpośrednio zaangażowany w audytowaną działalność |
| Co obejmuje | mierzone, reprezentatywne dane; szczegółowy przegląd budynków, instalacji przemysłowych i transportu, które razem odpowiadają za co najmniej 90 % zużycia energii; w miarę możliwości analiza kosztu cyklu życia |
| Zgłoszenie | do Prezesa URE w 30 dni od audytu, najpóźniej do 31 grudnia roku, w którym firma ma obowiązek audytu; z informacją o możliwych oszczędnościach |
| Dokumentacja | dane z audytu firma przechowuje 5 lat |
| Kara | za brak audytu do 5 % przychodu z poprzedniego roku podatkowego (art. 39 pkt 7 i art. 40 ust. 1 pkt 3) |
Wielkość firmy ustala się według Prawa przedsiębiorców. W skrócie: firma jest mała lub średnia, jeśli zatrudnia mniej niż 250 osób i mieści się w progach obrotu lub sumy bilansowej. Dokładne progi i sposób liczenia sprawdź w ustawie albo u księgowego.
Co zmienia projekt UC77 (wersja z 23.10.2026)
Projekt wdraża dyrektywę UE 2023/1791 w sprawie efektywności energetycznej. Poniższe zapisy sprawdziliśmy w tekście projektu i uzasadnieniu.
| Temat | Co proponuje projekt |
|---|---|
| Kogo dotyczy audyt | każdy przedsiębiorca w rozumieniu Prawa przedsiębiorców, którego średnie całkowite zużycie energii finalnej z ostatnich trzech lat przekracza 2,78 GWh i jest niższe lub równe 23,61 GWh. Z przepisu znika wyjątek dla mikro, małych i średnich firm. Uzasadnienie podaje, że to odpowiednik 10 TJ z dyrektywy |
| Audyt | co 4 lata, przez osobę z certyfikatem, która nie jest bezpośrednio zaangażowana w audytowaną działalność firmy; audyt ma też określać potencjał opłacalnego wykorzystania OZE; wyrywkowa kontrola URE co roku dla 5-10 % audytów, w ciągu 4 lat od zawiadomienia |
| Plan działań | firma sporządza plan działań w 90 dni od audytu: oszczędności, przedsięwzięcia wynikające z zaleceń, harmonogram; zawiadomienie URE w 120 dni od audytu z dołączonym planem; publikacja planu na stronie firmy do 31 marca roku następnego |
| System zarządzania energią | firma, której średnie zużycie z trzech lat przekracza 23,61 GWh, wdraża certyfikowany system zarządzania energią według Polskiej Normy (w praktyce ISO 50001) w 24 miesiące od wejścia w życie ustawy. Wyłączenia: certyfikowany system środowiskowy (norma ISO 14001 lub EMAS) z procedurą odpowiadającą audytowi albo umowa o poprawę efektywności energetycznej na wdrożenie systemu |
| Certyfikacja audytorów | certyfikat wydaje jednostka certyfikująca osoby akredytowana przez Polskie Centrum Akredytacji; jeden certyfikat obejmuje audyty efektywności energetycznej i audyty przedsiębiorstw; ubezpieczenie OC audytora; przechowywanie dokumentów 5 lat. Przepisy o certyfikacji weszłyby w życie po 12 miesiącach od ogłoszenia ustawy |
| Kary | do 5 % przychodu: brak audytu albo audyt niezgodny z wymaganiami, brak planu działań lub jego publikacji, brak systemu zarządzania energią |
| Pierwszy audyt | w 12 miesięcy od wejścia w życie ustawy; wcześniejszy audyt wykonany według dzisiejszych zasad uznaje się, jeśli nie minęły cztery lata; wtedy plan działań w 180 dni od wejścia w życie |
| Wejście w życie | co do zasady 14 dni po ogłoszeniu, z wyjątkami; przepis o audycie przedsiębiorstw po 12 miesiącach od ogłoszenia |
Gdzie jest projekt w procesie
Według strony projektu w Rządowym Centrum Legislacji (stan z 16 listopada 2026 r.) projekt ma status „otwarty”. Przeszedł uzgodnienia, konsultacje publiczne i opiniowanie. W dokumentach z 5 listopada 2026 r. widać tryb obiegowy Komitetu do Spraw Europejskich. Kolejne etapy bez dat: Komitet Społeczny, Komitet Ekonomiczny, Stały Komitet Rady Ministrów, Komisja Prawnicza, Rada Ministrów, notyfikacja i skierowanie do Sejmu. Nie ma jeszcze terminu uchwalenia.
Przykład: czy przekraczam próg
Przykład rachunkowy, liczby tylko dla zobrazowania. Zakład zużywa rocznie 1 200 MWh prądu, 1 800 MWh gazu (według faktur w przeliczeniu na energię) i 100 MWh paliwa do własnych samochodów, razem 3 100 MWh, czyli 3,1 GWh. To więcej niż 2,78 GWh i mniej niż 23,61 GWh. Według projektu firma musiałaby co 4 lata zlecić audyt. Zakład, który zużywa 25 GWh, przekroczyłby też drugi próg i wdrażałby system zarządzania energią. Liczy się średnia z trzech ostatnich lat i wszystkie nośniki energii, więc warto zsumować faktury.
Co firma może zrobić już teraz
- Zsumuj zużycie energii z trzech lat: prąd, gaz, ciepło i paliwa, także do transportu. Wynik pokaże, w którym przedziale projektu byłaby firma.
- Sprawdź, czy dziś masz obowiązek. Jeśli firma nie jest mikro, małym ani średnim przedsiębiorcą, audyt co cztery lata już obowiązuje, a zgłoszenie do URE trzeba złożyć w 30 dni od audytu.
- Zadbaj o pomiary. Audyt ma opierać się na mierzonych, reprezentatywnych danych, a brak opomiarowania głównych odbiorników obniża jego jakość.
- Jeśli zlecasz audyt teraz, wybierz taki, który spełnia wymogi art. 37. Według przepisu przejściowego projektu audyt zgodny z dzisiejszymi wymogami zostałby uznany, jeśli nie minęły cztery lata.
- Nie wydawaj dużych pieniędzy na certyfikację systemu ISO 50001 tylko z powodu projektu, bo tekst może się zmienić. Zbieranie danych i pomiary przydadzą się w każdym wariancie.
- Wykorzystaj dane z audytu w innych instrumentach. Audyt przedsiębiorstwa to inny dokument niż audyt wymagany w programach, ale baza danych jest wspólna: zużycie, pomiary, bilans. Piszemy o tym na stronach audyt do Kredytu Ekologicznego, gwarancje Ekomax i Investmax i białe certyfikaty.
Jak możemy pomóc
Wykonujemy audyty energetyczne dla firm: budynków, maszyn i linii produkcyjnych. Członkowie naszego zespołu zawodowo weryfikują też audyty składane do różnych programów dofinansowań, więc znamy z pierwszej ręki błędy, na których wnioski się wykładają.
- bilans zużycia energii z trzech lat i sprawdzenie, w którym przedziale projektu jest firma,
- audyt dla firm: obowiązkowy audyt energetyczny przedsiębiorstwa, audyty przedsiębiorstw, audyty maszyn, audyty linii produkcyjnych,
- plan opomiarowania, żeby kolejne audyty opierały się na mierzonych danych.
Certyfikaty audytorów według UC77 jeszcze nie istnieją, bo ustawa nie została uchwalona.
Audyt energetyczny przedsiębiorstwa. Wykonujemy audyt energetyczny przedsiębiorstwa zgodny z wymaganiami ustawy o efektywności energetycznej, który można wykorzystać także przy białych certyfikatach. Cała Polska. Wycenę przesyłamy po zapytaniu.
Najczęstsze pytania
Czy mała firma musi dziś robić audyt energetyczny przedsiębiorstwa?
Nie. Obecnie obowiązek dotyczy przedsiębiorców innych niż mikro, mali i średni. Projekt UC77 usuwa ten wyjątek i uzależnia obowiązek od zużycia energii, ale jest to dopiero projekt.
Od jakiego zużycia energii obowiązywałby audyt według projektu?
Gdy średnie całkowite zużycie energii finalnej z ostatnich trzech lat przekracza 2,78 GWh i nie przekracza 23,61 GWh, firma przeprowadzałaby audyt co 4 lata. Powyżej 23,61 GWh musiałaby wdrożyć certyfikowany system zarządzania energią, chyba że ma system środowiskowy (ISO 14001 lub EMAS) z procedurą spełniającą wymogi audytu.
Czy UC77 jest już prawem?
Nie. Według Rządowego Centrum Legislacji na 16 listopada 2026 r. projekt jest otwarty i znajduje się na etapie Komitetu do Spraw Europejskich. Dalej czekają go kolejne komitety, Komisja Prawnicza, Rada Ministrów i Sejm.
Czy audyt zrobiony dziś będzie uznany po wejściu ustawy?
Według przepisu przejściowego w projekcie audyt przedsiębiorstwa wykonany zgodnie z obecnymi wymogami uznaje się, jeśli od jego przeprowadzenia nie minęły cztery lata. Plan działań trzeba wtedy sporządzić w 180 dni od wejścia w życie ustawy. To zapis projektu, który może się zmienić.
Ile wynosi kara za brak audytu?
W obecnej ustawie kara za nieprzeprowadzenie audytu energetycznego przedsiębiorstwa nie może przekroczyć 5 % przychodu z poprzedniego roku podatkowego. Projekt rozszerza karę (do 5 % przychodu) także na audyt niezgodny z wymaganiami, brak planu działań i brak systemu zarządzania energią.
Kto będzie mógł przeprowadzić audyt?
Według projektu osoba z certyfikatem wydanym przez jednostkę certyfikującą akredytowaną przez Polskie Centrum Akredytacji i niezaangażowana w audytowaną działalność firmy. Przez cztery lata od wejścia w życie przepisów o certyfikacji uznawano by też audyty wykonane przez podmioty i osoby spełniające dzisiejsze wymagania.
Gdzie to sprawdzić
- Rządowe Centrum Legislacji: projekt UC77 (status i dokumenty)
- Ustawa o efektywności energetycznej, tekst jednolity (Dz. U. 2025 poz. 711)
- URE: efektywność energetyczna i audyt energetyczny przedsiębiorstwa
Stan na 16 listopada 2026. Przepisy mogą się zmienić, więc przed działaniem sprawdź je w Rządowym Centrum Legislacji i w Dzienniku Ustaw.