PrzepisyTomasz Kowalski

Współczynnik LAF (korekcyjny): przepisy, wzór i przykład

Stan prawny na 17 listopada 2026 r.

Współczynnik LAF to współczynnik wyrównawczy, nazywany też korekcyjnym, korygującym lub redukcyjnym, przez który mnoży się odczyt podzielnika kosztów ogrzewania lub ciepłomierza lokalu. Uwzględnia on położenie lokalu w bryle budynku, czyli to, że lokal narożny, szczytowy, na parterze lub na ostatniej kondygnacji traci więcej ciepła niż lokal środkowy. Przepisy posługują się nazwą „współczynniki wyrównawcze zużycia ciepła na ogrzewanie wynikające z położenia lokalu w bryle budynku”.

W budynku wielolokalowym zasilanym z jednego węzła cieplnego lub z jednej kotłowni lokale nie mają jednakowych warunków cieplnych. Lokal narożny, lokal nad nieogrzewaną piwnicą i lokal pod stropodachem tracą przez przegrody więcej ciepła niż lokal o tej samej powierzchni położony w środku budynku. Jeżeli koszty ogrzewania rozlicza się według wskazań podzielników lub ciepłomierzy, różnica ta przenosi się na opłaty. Do jej wyrównania służą właśnie współczynniki LAF. W artykule omówiono przepisy, które ich dotyczą, wynikające z nich obowiązki oraz metodę wyznaczania współczynników z bilansu cieplnego.

W skrócie

Zagadnienie Stan prawny
Nazwa w przepisach „współczynniki wyrównawcze zużycia ciepła na ogrzewanie wynikające z położenia lokalu w bryle budynku” (art. 45d ust. 2 pkt 2 Prawa energetycznego, § 7 ust. 1 rozporządzenia z 7 grudnia 2021 r.)
Kto ustala wartości właściciel lub zarządca budynku wielolokalowego, który wybiera metodę rozliczania i wprowadza ją wewnętrznym regulaminem rozliczeń (art. 45a ust. 9 i 10)
Wzór i wartości przepisy nie określają ani metody obliczania, ani wartości współczynników
Co musi zawierać rozliczenie współczynniki stosowane dla poszczególnych lokali oraz odczyty przed korektą i po korekcie (§ 9 rozporządzenia)
Najbliższy termin 1 stycznia 2027 r.: ciepłomierze, podzielniki i wodomierze ciepłej wody bez zdalnego odczytu należy zastąpić urządzeniami ze zdalnym odczytem (art. 16 ustawy z 20 kwietnia 2021 r.)

Podstawa prawna współczynników LAF

Prawo energetyczne

Zasady rozliczania kosztów ciepła w budynkach wielolokalowych określa art. 45a ustawy z 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 43). Jeżeli jedynym odbiorcą ciepła jest właściciel lub zarządca budynku, odpowiada on za rozliczenie całkowitych kosztów zakupu ciepła na poszczególne lokale (ust. 6). Opłaty pobierane od użytkowników lokali mają pokrywać wyłącznie koszty zakupu ciepła (ust. 4).

Ustęp 8 określa dopuszczalne metody. Koszty ogrzewania lokali rozlicza się według wskazań ciepłomierzy albo podzielników kosztów ogrzewania. Rozliczenie według kubatury lub powierzchni lokali jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy zastosowanie ciepłomierzy lub podzielników jest technicznie niewykonalne lub nieopłacalne. Ciepło dostarczane do części wspólnych budynku oraz koszty stałe dostawy ciepła na potrzeby centralnego ogrzewania rozlicza się proporcjonalnie do powierzchni lub kubatury lokali. Ustawa nie określa procentowych proporcji tego podziału.

Metodę rozliczania wybiera właściciel lub zarządca (ust. 9) i wprowadza ją wewnętrznym regulaminem rozliczeń, który podaje do wiadomości użytkownikom lokali w ciągu 14 dni od jego wprowadzenia (ust. 10). Przy rozliczaniu według podzielników regulamin powinien dopuszczać zamienne rozliczenie lokalu według powierzchni lub kubatury i określać warunki takiego rozliczenia (ust. 12). Użytkownik lokalu ma obowiązek udostępnić lokal w celu montażu, kontroli i odczytu urządzeń (ust. 11).

Współczynniki wyrównawcze ustawa wymienia tylko raz, w art. 45d ust. 2 pkt 2, wśród wytycznych do rozporządzenia. Minister, wydając rozporządzenie, bierze pod uwagę między innymi „uwzględnienie współczynników wyrównawczych zużycia ciepła na ogrzewanie, wynikających z położenia lokalu w bryle budynku”. Przed nowelizacją z 2021 r. wymóg ten był zapisany bezpośrednio w art. 45a ust. 9. W tym brzmieniu przytacza go Sąd Najwyższy w wyroku z 3 lipca 2015 r. (IV CSK 642/14).

Rozporządzenie z 7 grudnia 2021 r.

Przepisy wykonawcze zawiera rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 7 grudnia 2021 r. w sprawie warunków ustalania technicznej możliwości i opłacalności zastosowania ciepłomierzy, podzielników kosztów ogrzewania oraz wodomierzy do pomiaru ciepłej wody użytkowej, warunków wyboru metody rozliczania kosztów zakupu ciepła oraz zakresu informacji zawartych w indywidualnych rozliczeniach (Dz.U. 2021 poz. 2273). Rozporządzenie obowiązuje od 24 grudnia 2021 r. i nie było nowelizowane.

Współczynników dotyczy § 7 ust. 1. Właściciel lub zarządca wybiera metodę rozliczania „tak aby wybrana metoda, uwzględniając współczynniki wyrównawcze zużycia ciepła na ogrzewanie wynikające z położenia lokalu w bryle budynku, przy jednoczesnym zachowaniu prawidłowych warunków eksploatacji budynku określonych w odrębnych przepisach, stymulowała energooszczędne zachowania oraz zapewniała ustalanie kosztów zakupu ciepła w sposób odpowiadający zużyciu ciepła na ogrzewanie”.

Metodę podzielnikową można wybrać tylko wtedy, gdy dla każdego sezonu grzewczego da się wyznaczyć maksymalny i minimalny koszt zmienny w przeliczeniu na 1 m² powierzchni lokali (§ 7 ust. 2). Zgodnie z § 8 koszt maksymalny wynika z technicznej możliwości dostarczenia ciepła do lokalu, a koszt minimalny odpowiada ilości ciepła potrzebnej do utrzymania w lokalu temperatur nie niższych od obliczeniowych, określonych w warunkach technicznych dla budynków. Według wyjaśnień Ministerstwa Klimatu i Środowiska z 2022 r. górna granica chroni przed obciążeniem lokalu kosztem większym, niż mogą oddać jego grzejniki, a dolna przeciwdziała sytuacji, w której lokal jest ogrzewany wyłącznie ciepłem przenikającym przez przegrody.

Rozporządzenie określa również zakres informacji w rozliczeniu (§ 9). Zarówno przy ciepłomierzach, jak i przy podzielnikach informacja dotycząca budynku obejmuje między innymi „stosowane współczynniki wyrównawcze dla poszczególnych lokali”. Informacja dotycząca lokalu zawiera odczyt przed korektą i po korekcie współczynnikiem, a przy podzielnikach także maksymalny i minimalny koszt zmienny dla tego lokalu. Współczynniki wyrównawcze uwzględnia też informacja o zużyciu (§ 10 pkt 3), którą przy rozliczaniu według wskazań urządzeń udostępnia się raz w miesiącu (art. 45c ust. 2 ustawy).

Paragrafy 4 i 5 określają warunki stosowania ciepłomierzy i podzielników. Ciepłomierze wymagają jednopunktowego zasilania wszystkich grzejników w lokalu. Dla obu rodzajów urządzeń warunkami są między innymi: analiza ekonomiczna wykazująca, że w okresie pięciu lat oszczędność energii przewyższy koszty zakupu, montażu i eksploatacji urządzeń; zawory z głowicami termostatycznymi na grzejnikach; ilość ciepła dostarczonego do budynku nieprzekraczająca progów z art. 45a ust. 13 ustawy (w ciągu 12 miesięcy 0,40 GJ na 1 m³ kubatury ogrzewanej lub 0,30 GJ na 1 m³ przygotowanej ciepłej wody). Przekroczenie progu zobowiązuje właściciela lub zarządcę do wykonania audytu energetycznego budynku. Paragrafów 3–5 nie stosuje się do budynków, w których w dniu wejścia w życie rozporządzenia były już zamontowane ciepłomierze lub podzielniki (§ 11).

Zakres nieuregulowany

Ustawa nie definiuje współczynnika wyrównawczego, a rozporządzenie nie określa wzoru, tabeli wartości ani dopuszczalnego zakresu. W odpowiedzi na petycję (pismo z 6 maja 2022 r.) Ministerstwo Klimatu i Środowiska wyjaśniło, że wobec braku definicji ustawowej rozporządzenie nie może tego pojęcia zdefiniować. Zamieszczanie w rozporządzeniu wytycznych i wzorów obliczeniowych Ministerstwo uznało za niezasadne. Analizy i rozliczenia mają być wykonywane na zlecenie właściciela lub zarządcy danego budynku.

Odesłanie do warunków technicznych. Koszt minimalny z § 8 ust. 2 wyznacza się dla temperatur obliczeniowych określonych w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, czyli w warunkach technicznych dla budynków. Akt ten ma w ISAP status „uznany za uchylony” od 21 września 2026 r., a do 17 listopada 2026 r. nowych warunków technicznych nie ogłoszono. Ustawa z 31 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1161) pozwala przez 18 miesięcy stosować dotychczasowe przepisy przy projektowaniu i wykonywaniu robót budowlanych oraz przy utrzymaniu i użytkowaniu budynków mieszkalnych. Odesłania z § 8 ust. 2 nie dotyczy ona wprost. Do czasu wyjaśnienia stanu prawnego wskazane jest zapisanie w regulaminie przyjętych temperatur obliczeniowych.

Prawo Unii Europejskiej i nowelizacja z 2021 r.

Dyrektywa (UE) 2018/2002 dodała do dyrektywy 2012/27/UE przepisy o opomiarowaniu ciepła (art. 9a–9c, 10a i 11a). Liczniki i podzielniki montowane po 25 października 2020 r. muszą mieć zdalny odczyt, a starsze należy w niego wyposażyć lub wymienić do 1 stycznia 2027 r., chyba że państwo wykaże nieopłacalność. Państwa członkowskie mają też zapewnić przejrzyste i publicznie dostępne przepisy o podziale kosztów ciepła w budynkach wielomieszkaniowych. Od 12 października 2025 r. te same zasady zawierają art. 15, 16, 18 i 20 oraz załącznik IX dyrektywy (UE) 2023/1791, która zastąpiła dyrektywę 2012/27/UE. Żadna z tych dyrektyw nie odnosi się do współczynników położenia lokalu; jest to rozwiązanie krajowe.

Do prawa polskiego przepisy te wprowadziła ustawa z 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2021 poz. 868). Zmieniła ona art. 45a Prawa energetycznego oraz dodała art. 45c, 45d i karę pieniężną z art. 56 ust. 1 pkt 6a. Jej art. 16 nakazuje do 1 stycznia 2027 r. zastąpić ciepłomierze, podzielniki i wodomierze ciepłej wody zamontowane przed wejściem zmian w życie urządzeniami ze zdalnym odczytem. Od 1 lipca 2024 r. Prezes URE może żądać od właściciela lub zarządcy dokumentów dotyczących opomiarowania lokali i rozliczania według zużycia (art. 45aa). Kary z art. 56 wymierza Prezes URE w drodze decyzji.

Czy współczynniki LAF są obowiązkowe? Wnioski z przepisów

  1. Uwzględnienie położenia lokalu w bryle budynku jest częścią wyboru metody rozliczania (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Tak samo ocenił to Sąd Apelacyjny w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Najwyższego IV CSK 642/14.
  2. Wartości współczynników ustala właściciel lub zarządca i wprowadza je regulaminem rozliczeń. Przepisy nie wskazują metody, dlatego właściciel lub zarządca powinien umieć wykazać, na jakiej podstawie przyjął wartości. Ministerstwo Gospodarki w piśmie z 2014 r., przytoczonym przez Rzecznika Praw Obywatelskich, wskazało, że dobór współczynników powinien poprzedzać audyt energetyczny budynku.
  3. Współczynniki są jawne dla użytkowników lokali. Rozliczenie podaje je dla każdego lokalu wraz z odczytami przed korektą i po niej (§ 9), a uwzględnia je również comiesięczna informacja o zużyciu (§ 10 pkt 3).
  4. Przy metodzie podzielnikowej rozliczenie lokalu odnosi się dodatkowo do kosztu minimalnego i maksymalnego, wyznaczanych dla każdego sezonu grzewczego (§ 7 ust. 2 i § 8).
  5. Do 1 stycznia 2027 r. urządzenia pomiarowe w budynku muszą mieć zdalny odczyt (art. 16 ustawy z 2021 r.), a Prezes URE może żądać dokumentów dotyczących opomiarowania i rozliczeń (art. 45aa Prawa energetycznego).

Podzielniki, ciepłomierze i normy

Ciepłomierz mierzy ilość ciepła w jednostkach energii, natomiast podzielnik kosztów ogrzewania wskazuje wartość względną. W oficjalnej interpretacji normy PN-EN 834:2013-12 (podzielniki zasilane energią elektryczną) Komitet Techniczny nr 316 PKN wyjaśnia, że podzielniki nie rejestrują ciepła w jednostkach fizycznych. Wskazanie jest w przybliżeniu proporcjonalne do ciepła oddanego przez grzejnik, a do jego przeliczenia potrzebny jest całkowity współczynnik oceny. Jest to wielkość inna niż współczynnik położenia lokalu.

Współczynnik LAF a współczynnik UF

W rozliczeniach podzielnikowych stosuje się dwa różne współczynniki. Współczynnik UF koryguje odczyt w zależności od mocy grzejnika, a współczynnik LAF w zależności od położenia lokalu w budynku. Oba występują obok siebie na przykład w regulaminie opisanym w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi (II C 1721/20): „współczynniki korygujące UF zależne od mocy grzejnika” i „współczynniki redukcyjne LAF” dla lokali niekorzystnie położonych.

W tej dziedzinie stosuje się także normy PN-EN 1434 (ciepłomierze; aktualna część 1 to PN-EN 1434-1:2023-02) i PN-EN 12831-1:2017-08 (metoda obliczania projektowego obciążenia cieplnego). Ani ustawa, ani rozporządzenie z 2021 r. nie powołują żadnej normy do wyznaczania współczynników wyrównawczych.

Wpływ położenia lokalu na zużycie ciepła

Ciepło ucieka z lokalu przez przegrody oddzielające go od powietrza zewnętrznego, od gruntu lub od pomieszczeń o niższej temperaturze. Lokal w środku budynku ma zwykle jedną lub dwie ściany zewnętrzne z oknami. Lokal narożny ma dodatkowo ścianę szczytową, lokal na ostatniej kondygnacji – stropodach, a lokal na parterze – strop nad nieogrzewaną piwnicą. Dodatkowe straty powstają przez ściany oddzielające lokal od klatki schodowej, w której temperatura jest niższa niż w lokalach.

Skalę tego zjawiska przedstawił M. Besler w analizie opublikowanej w miesięczniku INSTAL (nr 12/2021). Autor obliczył roczne zużycie ciepła do ogrzewania mieszkań położonych w różnych miejscach budynku dla roku typowego we Wrocławiu i dla czterech poziomów izolacyjności przegród, odpowiadających wymaganiom z różnych okresów. Poniższa tabela podaje, o ile procent więcej ciepła potrzebuje mieszkanie na parterze nad nieogrzewaną piwnicą oraz mieszkanie na poddaszu w porównaniu z takim samym mieszkaniem na kondygnacji pośredniej.

Wymagania izolacyjności z lat Mieszkanie szczytowe: parter Mieszkanie szczytowe: poddasze Jedna ściana zewnętrzna: parter Jedna ściana zewnętrzna: poddasze
1976–1982 31,01 31,71 49,00 52,14
2002–2008 43,80 20,36 61,00 30,48
2017–2020 18,25 21,28 23,16 27,90
od 2021 19,99 19,68 24,56 25,17

Źródło: M. Besler, „Wpływ lokalizacji lokalu mieszkalnego w budynku na roczne zużycie energii do ogrzewania”, INSTAL 12/2021, tabele 5 i 6. Wartości w procentach w odniesieniu do mieszkania na kondygnacji pośredniej.

Według autora różnice między kondygnacjami mogą przekraczać 20% w budynkach nowych i 50% w starszych. Im lepiej ocieplony budynek, tym mniejsze zróżnicowanie. W mieszkaniach szczytowych różnice są proporcjonalnie mniejsze, ponieważ duża część ich strat i tak przypada na ściany zewnętrzne. Dodatkowe straty przez ścianę do klatki schodowej autor szacuje na nawet 12 W/m² przy temperaturze obliczeniowej klatki +8 °C. Z tabeli wynika ponadto, że nie istnieje jedna reguła wskazująca lokal o największym zapotrzebowaniu na ciepło. Przy wymaganiach z lat 2002–2008 parter nad piwnicą wypada gorzej niż poddasze, a przy wymaganiach z lat 2017–2020 odwrotnie. Każdy budynek wymaga zatem odrębnych obliczeń.

Współczynnik położenia nie obejmuje wszystkich czynników wpływających na zużycie ciepła w lokalu. S. Siggelsten (Cogent Engineering, 2018) zbadał energooszczędny budynek w Malmö z 31 mieszkaniami i ogrzewaniem podłogowym. Zużycie energii w styczniu w latach 2013–2016, skorygowane o warunki pogodowe, zmieniało się w poszczególnych mieszkaniach znacznie bardziej niż w całym budynku: średnie odchylenie standardowe wyniosło 3,47 kWh/m² dla mieszkań i 0,13 kWh/m² dla budynku. Autor wiąże to z przepływem ciepła między sąsiednimi mieszkaniami. Przepływ ten zależy od sposobu ogrzewania lokali sąsiednich i współczynnik wyznaczony z położenia lokalu go nie uwzględnia. W polskich przepisach skutki tego zjawiska ograniczają koszt minimalny i maksymalny z § 8 rozporządzenia.

Jak obliczyć współczynnik LAF: metoda bilansu cieplnego

Przepisy nie narzucają metody. W publikacjach technicznych opisuje się obliczenia oparte na bilansie cieplnym budynku i poszczególnych lokali. Ogólny tok postępowania jest następujący.

  1. Zebranie danych: rzuty i przekroje, układ lokali, budowa przegród (warstwy, grubości, współczynniki przenikania ciepła U), wymiary okien i drzwi balkonowych, temperatury w lokalach i w przestrzeniach nieogrzewanych (klatka schodowa, piwnica, poddasze), dane klimatyczne.
  2. Obliczenie strat ciepła każdego lokalu przez przegrody do powietrza zewnętrznego, do gruntu lub piwnicy, do klatki schodowej i do innych pomieszczeń o niższej temperaturze. Można obliczać projektowe obciążenie cieplne w watach albo sezonowe zapotrzebowanie na ciepło w kWh metodą stopniodni, jak w analizie z miesięcznika INSTAL. Opracowanie powinno jednoznacznie określać, czy uwzględniono wentylację, ponieważ zmienia to wyniki.
  3. Obliczenie wskaźnika jednostkowego: straty ciepła lokalu podzielone przez jego powierzchnię (albo kubaturę, jeżeli regulamin posługuje się kubaturą).
  4. Przyjęcie lokalu odniesienia: lokal o najmniejszym wskaźniku otrzymuje współczynnik 1,00. Dla pozostałych lokali współczynnik jest ilorazem wskaźnika lokalu odniesienia i wskaźnika danego lokalu. Zapis w postaci wzoru: wi = qmin / qi, gdzie wi to współczynnik lokalu i, qi to wskaźnik strat ciepła tego lokalu w W/m², a qmin to najmniejszy wskaźnik w budynku. Lokal, który traci na metr kwadratowy dwa razy więcej ciepła, ma współczynnik 0,50.
  5. Zastosowanie w rozliczeniu: odczyt lokalu (przy podzielnikach już przeliczony współczynnikami oceny grzejników) mnoży się przez współczynnik położenia. Koszty zmienne dzieli się proporcjonalnie do odczytów skorygowanych, a wynik porównuje z kosztem maksymalnym i minimalnym z § 8.

Metodę z lokalem o najmniejszym zapotrzebowaniu na ciepło na metr kwadratowy jako punktem odniesienia opisał M. Pietraszko w artykule „Dziel ciepło z głową” (Inżynier Budownictwa, 2015). Dla białostockiego bloku z wielkiej płyty z lat 90. uzyskał współczynniki od 0,49 do 1. Ten sam budynek według tablic zalecanych dawniej przez COBRTI INSTAL dla budynków wznoszonych po 1983 r. otrzymał wartości od 0,8 do 1,0. Besler uznał powszechnie stosowane metody współczynników zmniejszających (jako przykład podaje tablice COBRTI INSTAL) za prawidłowe, z jednym zastrzeżeniem: dla starszych budynków bez termomodernizacji „współczynniki zmniejszające zamieszczone w tablicach są zbyt małe”.

Mieszkanie narożne i szczytowe: wyższy czy niższy współczynnik?

W publikacjach internetowych można spotkać obie odpowiedzi. Rozbieżność wynika z pomylenia dwóch wielkości. Wskaźnik strat ciepła lokalu narożnego jest większy niż lokalu środkowego, natomiast współczynnik korygujący, przez który mnoży się odczyt, jest dla niego mniejszy od 1. W regulaminach i publikacjach przytoczonych w artykule stosuje się tę drugą konwencję: współczynnik ma wartość nie większą niż 1 i zmniejsza odczyt lokali położonych niekorzystnie (stąd nazwy „redukcyjny” i „zmniejszający”). Jeżeli regulamin podaje wartości większe od 1, należy sprawdzić, czy odczyt się przez nie mnoży, czy dzieli.

Przykład obliczenia współczynników LAF

Dane założone. Liczby poniżej nie pochodzą z przepisów ani z rzeczywistego budynku. Ilustrują wyłącznie mechanizm korekty.

Założenia: trzy lokale po 50 m², rozliczane według podzielników. Wskaźniki strat ciepła z bilansu: 40, 60 i 50 W/m². Użytkownicy lokali ogrzewają je w ten sam sposób, więc odczyty (po uwzględnieniu współczynników oceny grzejników) są proporcjonalne do strat: 1000, 1500 i 1250 jednostek. Koszty zmienne do podziału wynoszą 6000 zł.

Lokal Wskaźnik strat, W/m² Współczynnik (40 / wskaźnik) Odczyt Odczyt po korekcie Koszt bez korekty, zł Koszt z korektą, zł
A, środek budynku 40 1,00 1000 1000 1600,00 1996,67
B, narożnik na ostatniej kondygnacji 60 0,67 1500 1005 2400,00 2006,66
C, parter nad nieogrzewaną piwnicą 50 0,80 1250 1000 2000,00 1996,67
Razem 3750 3005 6000,00 6000,00

Współczynnik lokalu B wynosi 40/60 = 0,667, po zaokrągleniu 0,67. Odczyt po korekcie: 1500 × 0,67 = 1005. Udział lokalu B: 1005 / 3005 × 6000 zł = 2006,66 zł. Bez korekty lokal B zapłaciłby 1500 / 3750 × 6000 zł = 2400 zł.

Z przykładu wynikają dwa wnioski. Po pierwsze, przy jednakowym sposobie ogrzewania korekta wyrównuje koszty niemal całkowicie; pozostała różnica wynika z zaokrąglenia współczynnika. Po drugie, łączna kwota do zapłaty się nie zmienia: obniżkę dla lokalu narożnego pokrywają pozostałe lokale. Lokal A po wprowadzeniu współczynników płaci o 396,67 zł więcej, choć jego odczyt się nie zmienił.

Orzecznictwo i stanowiska organów

W wyroku z 3 lipca 2015 r. (IV CSK 642/14), wydanym na gruncie przepisów sprzed 2021 r., Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną w sprawie regulaminu rozliczeń spółdzielni. Sąd Apelacyjny uznał w tej sprawie, że współczynniki wyrównawcze położenia lokalu są częścią metody rozliczania. Sąd Najwyższy przyznał skarżącemu rację, że przy metodzie podzielnikowej regulamin powinien dopuszczać zamienne rozliczenie według powierzchni lub kubatury, skargę jednak oddalił, ponieważ spółdzielnia uzupełniła regulamin aneksem.

Sąd Okręgowy w Łodzi (II C 1721/20, uzasadnienie z 2021 r.) nie uznał za sprzeczną z Prawem energetycznym uchwały wspólnoty, która przyjęła regulamin z podzielnikami i współczynnikami LAF. Rzecznik Praw Obywatelskich w wystąpieniu z 2 listopada 2017 r. opisał skargi na współczynniki wyrównawcze ustalane przez właścicieli lub zarządców w sposób dowolny. Przytoczył też pismo Ministerstwa Gospodarki z 2014 r., zgodnie z którym dobór współczynników powinien poprzedzać audyt energetyczny budynku.

Co sprawdzić w regulaminie i rozliczeniu

  • Czy regulamin podaje współczynniki dla wszystkich lokali i opisuje sposób ich wyznaczenia.
  • Czy rozliczenie zawiera odczyt przed korektą i po korekcie oraz stosowany współczynnik (§ 9).
  • Czy przy podzielnikach wyznaczono maksymalny i minimalny koszt zmienny dla lokalu (§ 7 ust. 2 i § 8).
  • Czy regulamin przewiduje zamienne rozliczenie według powierzchni lub kubatury i określa jego warunki (art. 45a ust. 12).
  • Czy współczynniki odpowiadają obecnemu stanowi budynku, na przykład po dociepleniu ścian, stropodachu lub stropu nad piwnicą.
  • Czy urządzenia w budynku mają zdalny odczyt albo zostaną wymienione przed 1 stycznia 2027 r. (szerzej w artykule Podzielniki ciepła: czy są obowiązkowe i jak działają).

W czym możemy pomóc

Wyznaczamy współczynniki wyrównawcze dla konkretnego budynku na podstawie bilansu cieplnego lokali. Korzystamy z dokumentacji budynku, a w razie jej braku z inwentaryzacji przegród i stolarki. Opracowanie opisuje przyjęte założenia, podaje wskaźnik strat ciepła dla każdego lokalu i tabelę współczynników do regulaminu rozliczeń. Wykonujemy też audyty energetyczne budynków, w tym audyt wymagany po przekroczeniu progu z art. 45a ust. 13 Prawa energetycznego. Zakres i termin ustalamy po zapoznaniu się z dokumentacją. Napisz do nas.

Najczęściej zadawane pytania

Czy wspólnota lub spółdzielnia musi stosować współczynniki LAF?

Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia z 7 grudnia 2021 r. właściciel lub zarządca wybiera metodę rozliczania tak, aby uwzględniała współczynniki wyrównawcze wynikające z położenia lokalu w bryle budynku. Przepisy nie określają jednak ani wartości tych współczynników, ani sposobu ich obliczania. Konkretne wartości ustala właściciel lub zarządca i wprowadza je regulaminem rozliczeń.

Od kiedy obowiązują współczynniki LAF?

Obecnie wymóg uwzględniania współczynników wyrównawczych przy wyborze metody rozliczania zawiera § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 7 grudnia 2021 r., które obowiązuje od 24 grudnia 2021 r. Wcześniej wymóg ten był zapisany bezpośrednio w art. 45a ust. 9 Prawa energetycznego; w tym brzmieniu przytacza go Sąd Najwyższy w wyroku z 3 lipca 2015 r. (IV CSK 642/14).

Czy istnieje urzędowa tabela współczynników LAF?

Nie. Ani ustawa, ani rozporządzenie nie zawierają tabeli, wzoru ani dopuszczalnego zakresu wartości. Ministerstwo Klimatu i Środowiska w piśmie z 6 maja 2022 r. uznało zamieszczanie takich wzorów w rozporządzeniu za niezasadne. Wartości wyznacza się dla konkretnego budynku, na przykład z bilansu cieplnego lokali.

Czym różni się współczynnik LAF od współczynnika UF?

Współczynnik UF koryguje odczyt podzielnika w zależności od mocy grzejnika, a współczynnik LAF w zależności od położenia lokalu w budynku. W rozliczeniu podzielnikowym mogą występować oba.

Czy mieszkanie narożne ma wyższy, czy niższy współczynnik?

W regulaminach i publikacjach przytoczonych w artykule współczynnik mnoży odczyt podzielnika. Lokal odniesienia, czyli lokal o najmniejszych stratach ciepła na metr kwadratowy, ma wartość 1,00. Lokal narożny traci więcej ciepła, więc otrzymuje wartość mniejszą od 1. Większy jest natomiast jego wskaźnik strat ciepła. Sprzeczne informacje wynikają zwykle z pomylenia tych dwóch wielkości. Rozstrzyga definicja przyjęta w regulaminie budynku.

Gdzie sprawdzę współczynnik swojego mieszkania?

W informacji o rozliczeniu kosztów ciepła, którą właściciel lub zarządca przekazuje bezpłatnie co najmniej raz w roku (art. 45c ust. 1 Prawa energetycznego). Przy rozliczeniu według podzielników lub ciepłomierzy informacja ta zawiera współczynniki wyrównawcze stosowane dla poszczególnych lokali oraz odczyty skorygowane tymi współczynnikami (§ 9 rozporządzenia z 7 grudnia 2021 r.).

Czy po ociepleniu budynku trzeba przeliczyć współczynniki?

Przepisy nie nakładają wprost takiego obowiązku. Ocieplenie zmienia jednak straty ciepła przez przegrody, a wraz z nimi różnice między lokalami. Obliczenia opublikowane w miesięczniku INSTAL (2021) wskazują, że im lepsza izolacyjność przegród, tym mniejsze zróżnicowanie zużycia ciepła między mieszkaniami. Współczynniki wyznaczone przed ociepleniem nie opisują więc budynku po ociepleniu.

Do kiedy podzielniki i ciepłomierze muszą mieć zdalny odczyt?

Do 1 stycznia 2027 r. Artykuł 16 ustawy z 20 kwietnia 2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 868) nakazuje właścicielowi lub zarządcy budynku wielolokalowego zastąpić do tego dnia ciepłomierze, podzielniki kosztów ogrzewania i wodomierze ciepłej wody zamontowane przed wejściem w życie zmian z 2021 r. urządzeniami ze zdalnym odczytem.

Bibliografia

Dostęp do źródeł internetowych: 17 listopada 2026 r.

Artykuł przedstawia stan prawny na 17 listopada 2026 r. i nie stanowi porady prawnej.

Tomasz Kowalski — audytor energetyczny, inżynier automatyki

Na co dzień robi audyty energetyczne budynków i doradza przy dotacjach. O tym, jak przejść przez wnioski bez błędów, pisze prosto i z praktyki.

Chcesz to policzyć dla swojego budynku?

Zostaw kontakt — oddzwonimy i zrobimy bezpłatną analizę wstępną. Albo policz szacunkową dotację w kalkulatorze.

Wyceń audyt Kalkulator Czyste Powietrze